محسن عباس نژاد
141
قرآن و طب ( فارسى )
در اين دو آيه خداوند با خطاب افتخارآميز يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا * كه بيش از 80 بار در قرآن آمده است افراد مؤمن را فراخوانده به آنها مىفرمايد اى اهل ايمان روزى خود را از غذاهاى پاكيزه و موافق طبع سالم انسانى برگزينيد و ولىنعمت خود را سپاس گوييد و در آيهى بعد مؤمنين را از مصرف چهار نوع گوشت و غذايى كه اعراب زمان جاهلى در شرايط رفاه نيز از آنها استفاده مىكردند نهى كرده و فقط در وقت ضرورت اگر كسى مجبور شود و ستمگر يا متجاوز نيز نباشد گناهى ندارد كه براى حفظ جانش به قدر رفع حاجت يا مشكل از آنها مصرف كند . حكمت و دليل حرمت آنچه كه در اين دو آيه آمده است از نظر بهداشتى و اعتقادى به خوبى روشن است چون مردار به خاطر متوقف شدن مايع نيرومند و جارى حيات يعنى « خون و عوامل دفاعى و حفاظى آن » بافتها و قسمتهاى مختلف بدنش به سرعت و شدّت هرچه بيشتر دستخوش تخريب و فساد شده براى رشد و تكثير ميكروارگانيسمهاى بيمارىزا آمادگى پيدا مىكند و به خصوص همان عامل يا عواملى كه موجب مرگ حيوان شده است نيز مىتواند امكان بيشتر آلودگىها را از درون موجب گردد ، لذا چنين گوشتى كه تحت شرايط نامطلوب بيرون و درون آلوده و فسادپذير شده است هرگز نمىتواند در شرايط عادى براى انسان مادهى غذايى سالم و بهداشتى باشد . امّا علّت تحريم خون نيز شايد آن باشد كه هرچند اين مادهى سيال در زمان حيات جاندار مايعى زندگى بخش بوده و در حفظ سلامت بدن وى اهميّتى بىنظير دارد و با داشتن گلبولهاى قرمز و مادهى مخصوص هموگلوبين كه حامل گازهاى حياتى اكسيژن و انيدريد كربنيك است امكان ادامهى زندگى را با جريان خود فراهم مىسازد ، ولى در عين حال با داشتن مواد زايد دفعى مثل اوره اسيد اوريك كراتين و سرعت شكنندگى گلبولهاى قرمز در خارج از بدن به عاملى زيانبخش و پرمخاطره تبديل مىشود و به نحوى كه خوردن مقدار كمى خون ممكن است عوارض ناگوارى مثل اغما را موجب شود هرچند تحمل معده نيز به قبول آن بسيار كم بوده و غالبا پس از مصرف خون به وسيلهى استفراغ آن را دفع مىكند . علاوه بر اين خون ، محيطى مناسب براى رشد ميكروبها است به نحوى كه در بررسىهاى آزمايشگاهى و ميكروبشناسى غالبا از محيط خون براى كشت بعضى از باكتريها استفاده مىكنند و خونى كه از بدن حيوان حتى حيوان سالم خارج شده باشد از طرق مختلف به سرعت مىتواند در معرض آلودگى قرار گيرد و مصرفش براى انسان زيانبخش و گاه مرگزا شود . بديهى است طبع انسان سالم نيز در هيچ وضعى خوردن خون حيوانى را پذيرا نبوده و مصرف آن برايش به شدّت مشمئزكننده و ناگوار خواهد بود ، لذا از نظر بهداشتى و طبى و هم به خاطر مردوديش در ذائقهى انسان سبب حرمتش را مىتوان به خوبى دريافت . لازم به يادآورى است كه بيان حرمت مواد چهارگانه فوق در چهار سوره از قرآن ذكر شده است كه دو سورهى آن از سور مكّى يعنى آيههاى 145 سورهى انعام / 6 و 115 سورهى نحل / 16 است و دو سورهى ديگر كه آيات 173 سورهى بقره / 2 و آيه 3 سورهى مائده / 5 باشد از جمله سور مدنى است و در اينجا به منظور طولانى نشدن مقال فقط آيهى اخير ترجمه و تفسير مىگردد : حُرِّمَتْ عَلَيْكُمُ الْمَيْتَةُ . . . « 1 » ؛ « مردار و خون و گوشت خوك و آنچه نامى جز نام خدا به هنگام ذبحش برده باشند و ( حيوان حلال گوشت ) خفه
--> ( 1 ) . مائده / 3 .